Tarihin akışı, bazen yavaş ve öngörülebilir nehir yataklarında ilerler; bazen de sarp kayalıklardan düşen bir çığ gibi ani ve yıkıcı kırılmalara sahne olur. Bugün içinde bulunduğumuz ekonomik konjonktür, tam da bu ikinci kategoriye giriyor. Küresel tedarik zincirlerinin sarsıldığı, enflasyonun sokaktaki soğuk rüzgarını her dem hissedilir kıldığı bir çağda, yerel bütçe dengeleri de ister istemez yeni bir gerilim hattı oluşturuyor. Geleneksel maliye politikalarının esnemeye, gelir dağılımındaki makasın ise bizzat hayatın pahalılığı üzerinden yeniden çizilmeye başlandığı bir dönemden geçiyoruz.
Peki, bu kaotik gibi görünen ekonomik tablonun arkasında hangi rasyonel akıl yatıyor?
Ankara’nın idari koridorlarından mahalledeki esnafın dükkanına kadar uzanan hat üzerinde, hayatın dili artık sadece resmi istatistiklerle sınırlı kalamaz. Siyaset ve ekonomi analizi yaparken olayları sadece anlık manşetler üzerinden okumak, buzdağının yalnızca su üstündeki kısmıyla yetinmek demektir. Dün açıklanan memur fazla mesai ücreti haberi, tam da bu derin akıntıların yüzeye vuran en net, en yalın ama bir o kadar da tartışmalı örneklerinden biridir. Saatlik ücretler kağıt üzerinde bir artışa işaret etse de, çarşıdaki pazarın, mahalledeki manavın etiketine baktığınızda o rakamların buharlaşıp gittiğini görmek hiç de zor değil. Akşam saatlerinde ışıltılı binalardan çıkıp evine yorgun argın dönen bir kamu çalışanının cebine giren mesai ücreti ile o mesainin bizzat kendisinin yarattığı yıpranma payı arasında derin bir uçurum var.
Çalışma hayatının dinamiklerini sadece maliyet unsuru olarak görmek, insan faktörünü denklemin dışına itmek demektir. Ne bütçe disiplininden kopuk bir popülizm ne de çalışanın emeğini enflasyonun ezici çarkları altında ezen katı bir tasarruf anlayışı sürdürülebilirdir. Akılcı, kamusal menfaatleri önceleyen ve hakkaniyeti esas alan bir stratejik akıl, bu dönemin en kıymetli pusulasıdır. Bir kamunun işleyişini sağlayan çarklar, o çarkları döndüren insanların emeğiyle yağlanır. Eğer o yağ tükenirse, ne bütçe fazlası kalır ne de sunulan hizmetin kalitesi.
Köşemizde sıkça vurguladığımız gibi; ekonomi sadece bugünü idare etme sanatı değil, yarının toplumsal huzurunu bugünden koruma iradesidir. Ve unutulmamalıdır ki, rakamlarla yazılan kararlar masada ne kadar kusursuz görünürse görüksün, sokağın gerçekliğine çarpmadıkça hiçbir inandırıcılığı kalmaz.