Tarihin akışı bazen yavaş ve öngörülebilir nehir yataklarında ilerler, bazen de sarp kayalıklardan düşen bir çığ gibi ani ve yıkıcı kırılmalara sahne olur. Bugün finansal piyasalarda ve dijital meydanlarda yaşanan gerilim, tam da bu ikinci kategoriye göz kırpıyor. Çarşıda pazarda, tarlada ürüne gelen zamların ya da reçeldeki meyve oranının gramla hesaplandığı bir mutfak enflasyonu atmosferinden, sermaye piyasalarındaki darbe ve krizlere uzanan ince bir hat var. Vatandaş, bir yanda bütçesini eriten hayat pahalılığıyla boğuşurken, diğer yanda yatırım yaptığı fonlarda yaşadığı kayıpların dumanını tütüyor. Ekranların arkasından yükselen çığlıklar, bazen bir mahalle kahvesindeki fısıltıdan daha gür, daha yankılı çıkıyor.
Peki, bu kaotik gibi görünen dijital seferberliğin ve etiket savaşlarının arkasında hangi rasyonel akıl yatıyor? Siyasetin ve piyasanın dili artık sadece resmi bültenlerle veya kuru mevzuat maddeleriyle sınırlı kalamaz. Analiz yaparken olayları yalnızca anlık ekran manşetleri üzerinden okumak, buzdağının yalnızca su üstündeki kısmıyla yetinmek demektir. Birikimlerini kaybetmiş binlerce insan; sosyal ağlarda açılan kampanyalar, paylaşılan dekontlar ve yöneltilen ağır ithamlarla seslerini duyurmaya çalışıyor. Burada mesele, sadece birkaç finansal enstrümanın değer kaybetmesi ya da yanlış tahminlerin maliyeti değil. Mesele, piyasayı denetlemekle yükümlü kurumların kararlarına duyulan inancın sarsılması ve adalet duygusunun zedelenmesidir.
Ankara’dan İstanbul’un finans merkezlerine uzanan hat üzerinde, tasarruf sahibinin feryadı ile düzenleyici otoritelerin soğuk rasyonelliği arasındaki makas açılıyor. Sermaye Piyasası Kurulu’na yönelik eleştiriler ve istifa çağrıları, denetim mekanizmalarının şeffaflık testinden ne kadar başarıyla geçtiği sorusunu yeniden masaya yatırıyor. Öte yandan, hak arama mücadelesinin dijital sokaklarda mahkeme kurulmasına dönüşmesi, linç kültürü ile meşru hak arama sınırlarını birbirine karıştırma riskini de beraberinde getiriyor. Doğrulanmamış iddialarla şahısların hedef gösterilmesi, sorunun çözümünü kolaylaştırmak bir yana, hukuki zemini zehirliyor. Ancak bu durum, ortada var olan derin bir mağduriyet tablosunu ve kurumsal iletişim eksikliğini ortadan kaldırmıyor.
Bugün Türkiye, finansal okuryazarlığın henüz toplumun tüm katmanlarına yeterince yayılamadığı, buna karşın dijital araçların hızla organize olabildiği hassas bir kesişim kümesinde bulunuyor. Ne tek taraflı piyasa serbestliği adı altında küçük yatırımcının ezilmesine göz yummak mümkün ne de denetleyici kurumların kalkanını tamamen işlevsiz kılacak bir popülizme teslim olmak. Akılcı, şeffaf ve hakkaniyeti önceleyen bir denetim aklı, bu çağın en kıymetli pusulasıdır. Siyaset ve idare sadece bugünkü yangını söndürme sanatı değil, yarının güven bunalımlarını bugünden okuma iradesidir. Ve unutulmamalıdır ki, finansal sistemin demirbaş kuralı güvendir; o güven bir kez çatladığında, yerine konulması en zor olan şey beton değil, zamanın ta kendisidir.