Tarihin akışı, bazen yavaş ve öngörülebilir nehir yataklarında ilerler; bazen de sarp kayalıklardan düşen bir çığ gibi ani ve yıkıcı kırılmalara sahne olur. Bugün içinde bulunduğumuz uluslararası konjonktür ve yereldeki toplumsal akış, tam da bu ikinci kategoriye giriyor. Geleneksel yapıların, denetim ezberlerinin ve ihmalkar alışkanlıkların esnemeye başladığı, ancak bu esnemenin bedelinin insan canıyla ödendiği acı bir çağdan geçiyoruz. Maltepe Cevizli Mahallesi’nde yaşanan bina çökmesi ve bu elim olay sonucunda 5 vatandaşımızın hayatını kaybetmesi, sadece yerel bir kaza değil, hepimizi sarsması gereken sistemik bir kırılmadır.
Peki, bu kaotik gibi görünen facianın arkasında hangi ihmaller silsilesi yatıyor?
Olayın sıcaklığı hala tazeliğini korurken, başlatılan adli ve teknik soruşturmalar derinleşiyor. Binanın betonundan alınan karot örnekleri, demir kaliteleri ve taşıyıcı sistemin durumu bilirkişi heyetleri tarafından titizlikle inceleniyor. Diğer yandan, binanın zemin katındaki kumaş dükkânını kiracı olarak işleten esnafın, kamuoyunda yayılan kolon kesme iddialarını yalanlaması ve bu iddialar sebebiyle büyük bir zan altında bırakıldıklarını ifade etmesi, meselenin ne kadar hassas ve çok katmanlı olduğunu gösteriyor. Bir yanda sönen hayatlar, diğer yanda ise henüz somutlaşmamış ancak toplum vicdanını yaralayan iddialar ve ithamlar havada uçuşuyor. Siyasetin ve bürokrasinin dili, artık sadece kınama mesajlarıyla sınırlı kalamaz. Olayın arka planını aydınlatmak, hukukun üstünlüğünü ve adaletin tecellisini sağlamak mecburiyetindeyiz.
Siyaset analizi yaparken olayları sadece anlık manşetler üzerinden okumak, buzdağının yalnızca su üstündeki kısmıyla yetinmek demektir. Maltepe’deki facia da bize gösteriyor ki; yapı denetim mekanizmalarındaki denetimsizlik, ruhsat süreçlerindeki esneklikler ve kentsel dönüşüm projelerinin rasyonel bir akılla değil de sadece rant eksenli yürütülmesi, ülkemizi bekleyen en büyük tehlikedir. Deprem kuşağında yer alan bir ülkenin, binalarının taşıyıcı kolonlarını tartışıyor olması, medeniyet iddiamızla ve teknolojik imkanlarımızla çelişen trajik bir tezattır. İç politikadaki günlük tartışmaların dışındaki gerçek gündem, vatandaşın can güvenliğidir.
Bugün Türkiye, tam da bu kentsel güvenlik kesişim kümesinin merkezinde, ezber bozan kararlar almak mecburiyetindedir. Ne denetimsiz bir serbest piyasa sarmalına hapsolmak ne de bürokratik engellerle dönüşümü kilitlemek mümkündür. Akılcı, insan hayatını önceleyen ve çok boyutlu bir denetim mekanizmasını esas alan stratejik bir akıl, bu çağın en kıymetli pusulasıdır. Belediyelerden bakanlıklara kadar uzanan denetim zincirinin hiçbir halkasının kopuk olmaması gerekir. Eğer bir binanın taşıyıcı sistemine müdahale edilmişse bunun izi projede, denetimde ve ruhsatta mutlaka bulunmalıdır.
Yazılarımızda sıkça vurguladığımız gibi; siyaset sadece bugünü yönetme sanatı değil, yarının risklerini bugünden okuma iradesidir. Maltepe’de enkaz altından çıkarılan sadece cansız bedenler değil, aynı zamanda denetim mekanizmalarımızın acziyeti ve toplumsal sorumluluk bilincimizdir. Ve unutulmamalıdır ki, küresel ve yerel satranç tahtasında hamle yapanlar kadar, bu tür acı dersleri zamanında alıp sistemi rasyonel bir temelde yeniden inşa edebilenler masanın ve geleceğin kaderini belirler. Adaletin eksiksiz tecelli etmesi, bu acının üzerine kararlılıkla gidilmesi ve bir daha benzer felaketlerin yaşanmaması için gereken idari ve hukuki adımların atılması, hayatını kaybeden vatandaşlarımıza olan en borcumuzdur.