# Türk tarihinin köklü topluluğu Oğuzların göç ve devlet geleneği

- URL: https://www.ilcehaber.com/turk-tarihinin-koklu-toplulugu-oguzlarin-goc-ve-devlet-gelenegi-raw-10529/
- Yayın: 2026-10-25T04:11:32+00:00
- Yazar: İlçe Haber
- Bölüm: Ana Manşet, Oğuzlar, Tarih
- Ajans: tarih
- Yayıncı: İlçe Haber

> Orta Asya'dan Anadolu'ya uzanan Oğuzlar, Selçuklu ve Osmanlı dahil birçok devlet kurarak Türk tarihinin şekillenmesinde belirleyici bir rol üstlendi.

Oğuzlar, Orta Asya'dan başlayarak İran, Irak, Suriye, Azerbaycan, Anadolu ve Balkanlar'a uzanan coğrafyada Türk tarihine yön veren en önemli topluluklar arasında yer aldı. Göktürk kitabelerinde ilk kez rastlanan Oğuz adının, "ok" kelimesine eski Türkçe çokluk eki "z" getirilmesiyle oluştuğu ve boylardan oluşan bir topluluğu ifade ettiği belirtiliyor. İlk dönemlerde Orta Asya'da yaşayan Oğuzlar; Göktürkler, Uygurlar, Karluklar ve Türgişler ile ilişkiler kurdu. Siyasi dengelerin değişmesiyle 9 ve 11. yüzyıllarda Hazar Denizi'nin doğusundan Seyhun Irmağı çevresine uzanan bozkır bölgesine yerleşti. Yenikent, Oğuz Yabgu Devleti'nin kışlık merkezi olarak öne çıktı.

10. yüzyılın başlarından itibaren ticaret ve dervişlerin faaliyetleriyle İslamiyet'i benimseyen Oğuzlar, yerleşik hayata geçiş sürecini hızlandırdı. İç çekişmeler ve Kıpçak baskısıyla dağılan Oğuz Yabgu Devleti sonrasında farklı kollara ayrılan topluluklar; Mangışlak, Mâverâünnehir, Horasan, Azerbaycan ve Balkanlar'a göç etti. Kınık boyuna mensup Selçuk ailesi Cend çevresinde toplanarak 1040 Dandanakan Savaşı'yla Büyük Selçuklu Devleti'ni kurdu. Bu süreçten sonra Türkmen kitleleri İran, Suriye, Irak ve Malazgirt Savaşı'yla birlikte yoğun biçimde Anadolu'ya yerleşti.

Moğol istilasının ardından Anadolu'daki nüfusu artan Türkmenler, 1302 yılında Osmanlı İmparatorluğu'nu kurdu. 16. yüzyıl Osmanlı kayıtlarında Anadolu'da 1 milyondan fazla konar-göçer Yörük ve Türkmen ile bu nüfusu aşan yerleşik Türkmen bulunduğu kaydedildi. Ayrıca Karakoyunlular, Akkoyunlular, Safeviler ve Avşarlar gibi pek çok devlet ve hanedan da Türkmen aşiretleri tarafından kuruldu. Reşîdüddin'in Câmiu't-tevârîh adlı eserine göre Bozok ve Üçok olmak üzere iki ana kola ayrılan Oğuzlar, her biri 12 boydan oluşan toplam 24 boyluk bir teşkilata sahip bulunuyordu. Müslüman olan Oğuzlara verilen Türkmen ismi zamanla konar-göçer yaşam tarzını ifade ederken, 14. yüzyıldan itibaren bu topluluklar için "Yörük" tabiri de kullanılmaya başlandı.

[Oğuzlar haberleri](https://www.ilcehaber.com/?s=oguzlar)